Tabela alırken konuşulan şeyler malzeme, ölçü, ışık ve fiyattır. Montaj genellikle işin sonundaki bir teslimat detayı gibi görünür. Oysa bir tabelanın ömründe en riskli tek saat montaj saatidir ve o saatte gerçekleşen bir olay, tabelanın bedelinden bağımsız bir maliyet doğurur.
Bu yazı montajın nasıl planlandığını, hangi erişim yönteminin ne zaman seçildiğini ve işletme sahibinin bu işte neyi devrettiğini, neyi devredemediğini anlatıyor.
Cephede çalışmanın dört gerçek riski
Sahada karşılaşılan riskler dört başlıkta toplanır ve dördü de birbirini büyütür.
| Risk | Nasıl doğar | Sonucu kim üstlenir |
|---|---|---|
| Düşme | Sepet veya platform yanlış konumlanır, zemin dengesiz, emniyet bağlantısı yok | Olay işletmenin adresinde gerçekleşir; ilk muhatap işletmedir |
| Elektrik | Cephe yakınından geçen hat, tabelanın kendi beslemesi, ıslak zemin | Ekip ve işletme birlikte |
| Düşen malzeme | Alüminyum profil, cam, kompozit panel, el aleti; altında yaya veya araç | Üçüncü kişiye zarar, en yüksek tazminat riski buradadır |
| Trafik | Şeride veya kaldırıma oturan araç, yönlendirme yok, gece yetersiz aydınlatma | Ekip, üçüncü kişiler ve işletme |
Dördüncü risk en çok küçümsenen risktir. Cephe önündeki kaldırım kapanmadan bir sepetli platformun çalışması, yayaların tabelanın tam altından geçmesi demektir. Düşen tek bir profil parçası, tabelanın bütün bütçesini anlamsız kılacak bir sonuç doğurabilir.
Sepetli platform, vinç, iskele — hangisi ne zaman
Bu üçü birbirinin alternatifi değildir; farklı problemleri çözer. Seçimi belirleyen şey çoğu zaman yükseklik değil erişimdir.
| Özellik | Sepetli platform | Vinç | İskele |
|---|---|---|---|
| Ne zaman | Cepheye araçla yaklaşılabiliyor, orta yükseklik, işçilik ağırlıklı iş | Ağır veya tek parça tabela, yüksek kat, kaldırma işi ağırlıklı | Cephe önü araçla erişilemez, iş birkaç güne yayılıyor, cephede başka iş de var |
| Güçlü yanı | Hızlı kurulur, konum değiştirmesi kolay, tek noktada hassas işçilik | Yük kapasitesi, uzun erişim | Uzun süreli ve geniş cephe çalışması, malzemeyi yukarıda tutar |
| Kısıtı | Yük kapasitesi sınırlı, zemin eğimine duyarlı | Manevra alanı ister, konumlanması zaman alır, genelde yol kapatır | Kurulum ve söküm günleri işin süresine eklenir, kaldırımı uzun süre işgal eder |
| Yol/kaldırım | Sıklıkla kaldırım kapatma | Sıklıkla şerit kapatma | Kaldırım işgali, süre boyunca |
| Tipik iş | Kutu harf montajı, LED ve trafo değişimi, cephe tabelası | Totem dikimi, büyük çatı ve cephe tabelası | Cephe kaplama ile birlikte yürüyen tabela işi |
Keşifte ölçtüğümüz şey yalnızca tabelanın yeri değildir: cephe önündeki zemin, aracın duracağı nokta, manevra alanı, üstten geçen hatlar ve kaldırım genişliği birlikte ölçülür. Erişim yöntemi bu ölçümden sonra belirlenir. Yöntemi keşiften önce fiyata yazan bir teklif, montaj gününde değişir.
Yol veya kaldırım kapatma
Sepetli platform ya da vinç kaldırıma veya şeride oturuyorsa, bu montaj işinin parçası değil ayrı bir izindir ve ilgili belediyeden alınır. Hangi birimin yetkili olduğu adrese bağlı olduğu için keşifte yazılı teyit alıyoruz.
İzinsiz kapatmanın pratik sonucu iki tanedir ve ikisi de aynı gün ortaya çıkar: ekip iş ortasında durdurulur, platform yarı yükseklikte kalır. İkinci gün için yeniden araç kirası ve yeniden ekip planlaması gerekir. Bu yüzden kapatma gerektiren işlerde montaj günü ve saati izne göre planlanır; iznin montaj planına uydurulması diye bir sıra yoktur.
Yönetmeliğin montajı dolaylı olarak sınırlayan bir ölçüsü de var: sabit reklam elemanının en alt noktası ile yaya yolu kotu arasında en az 2,40 m düşey açıklık bulunması gerekir (ABB İlan, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği, madde 6/2-k). Bu ölçü montaj sırasında değil, tasarım aşamasında karara bağlanmalıdır — aksi hâlde tabela yerine takıldıktan sonra indirilmesi gerekir.
Elektrik hattı yakınlığı
Cephenin önünden veya üstünden geçen bir hat, montajın en sert kısıtıdır. Sebebi teknik olarak basittir: metal tabela taşıyıcısı da, platformun bomu da iletkendir ve hattın yalıtımının sağlam olduğu varsayımıyla çalışılmaz.
Böyle cephelerde iki yol vardır: erişim yönünü değiştirmek, ya da hattın geçici olarak gerilimsiz bırakılması için ilgili kuruluşla koordinasyon kurmak. İkincisi randevu ve tarih işidir; montajın tarihini belirleyen kısıt burasıdır. Keşifte üstten geçen hat gördüğümüzde bunu teklife not olarak yazıyoruz, montaj gününde sürpriz olarak çıkarmıyoruz.
Yönetmelikte bu konuya değen tek hüküm farklı bir şeyi düzenliyor ama kaydetmeye değer: yüksek gerilim hattı taşıyan elektrik direklerine reklam konulamaz (madde 6/2-dd). Bu, hattın yakınında çalışmayı düzenleyen bir güvenlik hükmü değil, reklam yerini yasaklayan bir hükümdür; ikisi karıştırılmamalıdır.
İşletme sahibinin sorumluluğu — kayıt dışı ekibe iş verildiğinde
Montaj işini devrettiğinizde işin yapılışını devretmiş olursunuz. Devretmediğiniz şey, olayın sizin adresinizde gerçekleşmesidir.
Mantığı şöyle kurmak gerekir. Cephenizde çalışan bir kişi düştüğünde ya da aşağıya malzeme düştüğünde ortaya çıkan zararın bir muhatabı olması gerekir. Kayıtlı bir firmayla çalışıyorsanız o muhatap firmadır: arkasında bir tüzel kişilik, sigortalı bir çalışan kaydı ve devreye girebilecek bir poliçe vardır. Kayıt dışı bir ekiple çalışıyorsanız bu zincirin hiçbir halkası yoktur — ve zarar, zincirin bulunduğu tek yerde, yani işletmede kalır.
Bu, teklifler arasındaki fiyat farkının nereden çıktığını da açıklar. Sigortalı çalışan, uygun erişim ekipmanı ve kapatma izni birer maliyet kalemidir; bunları taşımayan bir teklif daha düşük görünür. Aradaki fark, riskin fiyatıdır ve o risk ortadan kalkmaz, yalnızca işletmeye taşınır.
Sözleşme öncesi tek soru yeterlidir ve yazılı cevap istenmelidir: Cephemde çalışacak ekip kimin sigortalı çalışanı ve montaj sırasında oluşacak üçüncü kişi zararı hangi tarafta?
Bizim taahhüdümüz
İki maddeyle sınırlıyoruz, çünkü verebileceğimiz taahhüt bu ikisidir:
- Montajı sigortalı ekiple yapıyoruz.
- İşe 2 yıl garanti veriyoruz.
Bunların dışında bir güvence — sürenin kesinliği, sıfır risk, herhangi bir yasal muafiyet — vaat etmiyoruz. Erişim yöntemi, kapatma ihtiyacı ve varsa hat koordinasyonu keşif raporunda yazılı olarak yer alır; montaj planı bu üç kaleme göre kurulur.
Montaj günü işletmenin hazırlaması gerekenler
Montajın gecikmesinin en sık sebebi teknik bir sorun değil, hazırlıksız bir cephedir. Cephe önünde park hâlinde bir araç, sabitlenmiş bir tente ya da kararı verecek kimsenin bulunmaması yarım günü götürür.
Aşağıdaki liste montajdan bir gün önce tek tek geçilecek şekilde yazıldı.
- Cephe önündeki alan boşaltıldı mı: park hâlindeki araçlar, saksı, tabure, seyyar stant, kaldırım panosu
- Tente, kepenk ve markiz açık mı kapalı mı olacak, kim müdahale edecek
- Kaldırım veya şerit kapatma gerekiyorsa izin alındı mı, hangi saat aralığı için geçerli
- Elektrik beslemesi ışıklı tabela için hazır mı, sigorta ve şalter nerede, kim açıp kapatacak
- Kablo çıkış noktası ve güzergâhı kararlaştırıldı mı (cephede görünür kablo istenmiyorsa bu karar montajdan önce verilir)
- Apartman veya site yönetimi haberdar edildi mi, ortak alan kullanılacaksa onay alındı mı
- Belediye izin belgesi elde mi, geçerlilik tarihi montaj gününü kapsıyor mu
- Cephede sökülecek eski tabela var mı, sökülenin nereye gideceği belli mi
- Üstten geçen elektrik veya telekom hattı keşifte kayda geçti mi
- İşletme yoğun saatlerinin dışında bir saat aralığı seçildi mi (vitrinli işletmelerde satış kaybı montaj maliyetinden büyük olabilir)
- O saat aralığında karar verebilecek bir yetkili adreste olacak mı
- Montaj sonrası ilk çalıştırma ve kabul kimin imzasıyla yapılacak
Onikisine de “evet” diyemiyorsanız montaj tarihini bir gün kaydırmak, o günü yarım bırakmaktan daha ucuzdur.
Teklif alın
Cephenizin fotoğrafını ve adresinizi gönderin; erişim yöntemi (platform, vinç veya iskele), kapatma izni gerekip gerekmediği ve varsa hat kısıtı ile birlikte yazılı dönüyoruz. Teklif formunu doldurun — talebinize özel atanmış danışmanımız sizinle iletişime geçecektir.
İlgili hizmetler
- Tabela montaj hizmeti — erişim planlaması, montaj ve ilk çalıştırma
- Montaj ve teknik servis — montaj, bakım, söküm ve yer değiştirme işlerinin tamamı
- Tabela söküm — eski tabelanın kaldırılması; yüksekte çalışma riski montajla aynıdır
- Tabela bakım ve onarım — periyodik kontrol, LED ve trafo değişimi
- Belediye ruhsat takibi — izin belgesinin montaj gününü kapsadığının teyidi
